De uitzetting van een partner uit de gezamenlijke woning is nooit een eenvoudige unilaterale beslissing. Het Franse recht regelt strikt de voorwaarden waaronder een echtgenoot, een geregistreerde partner of een samenwonende partner gedwongen kan worden de woning te verlaten, en de regels variëren afhankelijk van de juridische status van het paar en de titel van bewoning van de woning.
Verordening van 2025 en voorlopige toewijzing van de woning in geval van geweld
De verordening nr. 2025-347 van 2 april 2025 heeft het Burgerlijk Wetboek gewijzigd op een punt dat de meeste populaire artikelen nog niet hebben geïntegreerd. Samenwonenden kunnen nu een voorlopige en exclusieve toewijzing van de woning aanvragen bij de familierechter in geval van bewezen huiselijk geweld, zelfs zonder gedeelde eigendomstitel.
Aanvullende lectuur : Alles wat je moet weten over verkleurde lippen en de effectieve behandeling ervan
Het effect is onmiddellijk: de rechter kan binnen 48 uur beslissen. Voor deze verordening konden alleen echtgenoten en geregistreerde partners profiteren van een vergelijkbaar mechanisme via de beschermingsverordening zoals voorzien in de artikelen 515-9 en volgende van het Burgerlijk Wetboek. Samenwonenden die slachtoffer zijn van geweld moesten door langere en minder beschermende procedures gaan.
Wij raden aan om de familierechter rechtstreeks te benaderen met een verzoek, waarbij alle bewijsstukken (medisch attest, proces-verbaal, getuigenissen) worden bijgevoegd. De procedure werkt zonder verplichte advocaat voor het initiële verzoek, maar de bijstand van een advocaat blijft wenselijk om het dossier te structureren. Om beter te begrijpen welke mechanismen het mogelijk maken om je partner uit te zetten volgens de wet, moet dit noodmechanisme worden onderscheiden van de klassieke procedures die verband houden met de status van het paar.
Aanrader : Zijwaartse botsing met de auto: hoe de aansprakelijkheid volgens de wet te bepalen?
Uitzetting van de getrouwde partner: het slot van de huwelijkswoning
Geen enkele echtgenoot kan de ander uit de huwelijkswoning zetten zonder een gerechtelijke beslissing. Artikel 215 van het Burgerlijk Wetboek beschermt de gezinswoning ongeacht het huwelijksvermogensregime of de eigendomstitel. Zelfs als slechts één van de echtgenoten eigenaar of ondertekenaar van de huurovereenkomst is, behoudt de ander het recht om in de woning te blijven.
Dit slot kan alleen in twee gevallen worden opgeheven:
- De familierechter wijst het exclusieve genot van de woning toe aan een van de echtgenoten in het kader van een verordening van niet-verzoening of een beschermingsverordening.
- De echtscheidingsuitspraak wijst de definitieve toewijzing van de woning toe, met of zonder compensatiebetaling die de waarde van het goed omvat.
Het veranderen van sloten, het afsluiten van toegang of het fysiek verhinderen van de terugkeer van de echtgenoot zonder gerechtelijke titel stelt de dader van deze handelingen bloot aan vervolging voor schending van de woning. De jurisprudentie kwalificeert deze gedragingen regelmatig als een fout in het kader van de echtscheiding, wat invloed kan hebben op de verdeling van de schuld.
Gratis of kostbare genotsrechten: een vaak genegeerde onderscheid
Wanneer de rechter voorlopig de woning toewijst aan een van de echtgenoten, bepaalt hij het karakter van dit genot als gratis of kostbaar. Gratis genot vormt een vorm van alimentatie of bijdrage aan de kosten van het huwelijk. Kostbaar genot genereert een huurvergoeding die door de echtgenoot die blijft, moet worden betaald, berekend op basis van de huurwaarde van het goed.
Wij merken op dat deze onderscheid zelden door de partijen wordt voorzien, terwijl het een directe impact heeft op de berekening van de compensatiebetaling en op de vereffening van het huwelijksvermogensregime.
Samenwonen en PACS: ongelijke bescherming tegen uitzetting
Samenwonen creëert geen automatisch recht op de woning. Als slechts één van de samenwonenden eigenaar of huurder is, heeft de niet-houdende partner geen enkele wettelijke bescherming tegen uitzetting, behalve in geval van geweld (zie de verordening van 2025 hierboven).
PACS biedt een tussenliggende bescherming. Artikel 515-4 van het Burgerlijk Wetboek verplicht tot wederzijdse materiële bijstand en ondersteuning tussen partners. De jurisprudentie leidt hieruit een recht op tijdelijke bewoning van de gezamenlijke woning af, totdat de scheiding is geregeld. Dit recht is duidelijk minder beschermend dan dat van echtgenoten.
Drie concrete situaties om te onderscheiden:
- Beide partners zijn mede-houders van de huurovereenkomst: geen van beiden kan de ander uitzetten. De beëindiging van de huurovereenkomst vereist de toestemming van beiden of een gerechtelijke beslissing.
- Slechts één partner is houder van de huurovereenkomst: de feitelijke mede-houder heeft geen recht op behoud, tenzij hij bewijst dat hij door de verhuurder als bewoner is erkend (solidariteitsclausule, aanvulling).
- Beiden zijn mede-eigenaren: de regels van de onverdeeldheid zijn van toepassing. Geen enkele mede-eigenaar kan de ander dwingen de woning te verlaten zonder de rechter te benaderen voor een verzoek tot verdeling of voorkeurstoewijzing.
Rechtsprocedure voor uitzetting: termijnen en bevoegdheid van de rechter
Behalve in gevallen van geweld, gaat de uitzetting van een partner via een klassieke civiele procedure voor de familierechter (getrouwde of geregistreerde stellen) of de rechtbank (samenwonenden, onverdeeldheid).
De familierechter is bevoegd voor alle voorlopige maatregelen met betrekking tot de huwelijkswoning. Voor samenwonenden die mede-eigenaar zijn, is het de rechter van de voorbereidende fase of de voorzitter van de rechtbank die in kort geding beslist.
De termijnen variëren afhankelijk van de rechtsmacht en de belasting van de rechtbank. Een beschermingsverordening kan binnen enkele dagen worden verleend. Een gerechtelijke verdelingsprocedure in onverdeeldheid duurt vaak meerdere maanden, soms meer dan een jaar als het goed door een expert moet worden geëvalueerd.
De kort geding dagvaarding: versnel de beslissing
Wanneer de urgentie is aangetoond (duidelijk onrechtmatige verstoring, dreigend gevaar), maakt de kort geding het mogelijk om een snelle beslissing te verkrijgen. De rechter in kort geding kan de uitzetting of het behoud in de woning voorlopig bevelen, zonder de inhoud van het geschil te beslechten. Deze weg is bijzonder nuttig voor samenwonenden die niet profiteren van de bevoegdheid van de familierechter.
Het onderscheid tussen de huwelijksstatus, PACS en samenwonen bepaalt zowel de bevoegde rechter, de toepasselijke procedure als het niveau van bescherming waar elke partner van profiteert. Voor elke stap is het belangrijk om de titel van bewoning van de woning (eigendom, huur, onderdak) te controleren, wat de eerste reflex is die moet worden aangenomen om de juridische strategie te calibreren.